Villa Lauwers en andere mooie panden bewaren

Een vergeten werk: vergeten maar waardevolle panden in Kortrijk niet definitief doen vergeten door ze af te breken. Een eerste voorbeeld: de Villa Lauwers op het Sint-Jansplein 13-14 en de bijhorende Engelse landschapstuin beschermd worden.

In de villa huist momenteel de Unie der Zorgelozen, het door Vlaamse gemeenschap erkende sociaal-artistiek project onder leiding van Geert Six. De Unie huurt het gebouw van eigenaar vzw De Korenbloem, die in de Pieter De Conincklaan een rust- en verzorgingstehuis uitbaat. De kans bestaat dat De Korenbloem op zeker moment het pand afbreekt voor de uitbreiding van haar tehuis.

Dat de villa en de tuin waarde hebben staat als een paal boven water.  De tuin werd door P. Debrabandere al in 1992 beschreven in het werk Historische parken en tuinen, Kortrijk (p. 113-114).

De villa zelf is opgetrokken in Duitse Art Deco stijl. Het imposant dubbelhuis met een compact vierkantig volume, heeft een gecementeerde lijstgevel verfraaid door het gebruik van talrijke groene elementen: dakpannen, koperen gootlijst, deur- en vensteromlijstingen, rolluiken en groen-wit gestreepte stoffen luifels. Het inkomportiek is overdekt door een balkon van loggia en voorzien van verlichting in Art Deco stijl. Andere kenmerken zijn een tweede inkom onder luifel, rondbogige en rechthoekige vensters, een tuinmuur van breuksteen met buisleuning, zelfde materiaal voor plint van woning.

Ook het interieur is bijzonder waardevol, een element dat meespeelt bij het onderzoek dat de bescherming voorafgaat. Het is eveneens in Art Deco. De traphal en het sanitair zijn uitgevoerd in mooie betegeling. De leefruimtes zijn versierd in Engelse stijl met houten lambriseringen, het plafond is afgelijnd met wijnranken.

De villa ligt te midden van een Engelse landschapstuin die begrensd wordt door de Pieter de Conincklaan, de Stasegemsestraat en de Gewijde van Namenstraat (aangelegd doorheen het perceel). Ze is het laatste overblijfsel van een complex bestaande uit het neogotische Sint-Antoniusziekenhuis (begin 1900, het ziekenhuis bleef in gebruik tot 1978), twee in de jaren ’30 opgetrokken woningen (een conciërgewoning en een dokterswoning) en aan afsluitingsmuur (1933), getekend door de architect H. Faulborn (Keulen). Het ziekenhuis werd in 1979 herbestemd als rustoord Dr. Emiel Lauwers. De vzw De Korenbloem sloopte in 1997 het neogotisch pand, de poort en het hoekpand, om een nieuw rustoord op te richten.

De villa staat opgenomen en beschreven in de door Monumenten en Landschappen opgemaakte Inventaris van het bouwkundig erfgoed van Kortrijk. Dit heeft evenwel geen juridische gevolgen.

Tweede voorbeeld: de directeurswoningen Vetex in de Veldstraat nr. 71, 73 en 75. Ook deze woningen staan beschreven in de Inventaris van het bouwkundig erfgoed van Kortrijk en het was steeds de afspraak dat ze bewaard zouden blijven. Maar nu vindt de stad dat ze toch mogen afgebroken worden, want wellicht kunnen ze niet gespaard worden.

Na jaren van bewuste verwaarlozing zeggen eigenaar en stad dat die panden niet meer te redden zijn. Gelukkig heeft Monumenten en Landschappen ook hier een negatief advies gegeven, anders ging de stad al laten begaan. Wij geloven niet dat het behoud van die panden de vooruitgang van de stad tegenhoudt. Integendeel, in Rijsel, Oostende, Brugge, Mechelen, … blijkt de renovatie en nieuwe bestemming van tal van waardevolle panden precies bij te dragen tot de charme en de aantrekkingskracht van die steden. Daarom vragen we dat Kortrijk wat voorzichtiger omspringt met zijn bouwkundig erfgoed. Design uit de jaren dertig heeft ook zijn waarde.